Το φυσικό αέριο ξεπέρασε τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα στην Ευρώπη για πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο του 2022, επαναφέροντας τον φόβο μιας νέας ενεργειακής πίεσης λίγο πριν από τη χειμερινή περίοδο.
Με τις τιμές περίπου τριπλάσιες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν και τις αποθήκες ασυνήθιστα χαμηλές, νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις προετοιμάζονται για δύσκολους μήνες.
Πίσω από αυτή την εικόνα, ωστόσο, οι Financial Times εντοπίζουν λόγους για μεγαλύτερη ψυχραιμία. «Δεν χρειάζεται να ανησυχούμε ιδιαίτερα», είναι το χαρακτηριστικό τους σχόλιο. Και όσο και εάν ακούγεται παράδοξο ή προκλητικό, οι αναλυτές της βρετανικής εφημερίδας εξηγούν: Η ευρωπαϊκή κατανάλωση έχει μειωθεί μόνιμα σε σχέση με την προηγούμενη κρίση, άλλοι παραγωγοί αναπληρώνουν σημαντικό μέρος των χαμένων εξαγωγών LNG και η ηλεκτροπαραγωγή εξαρτάται λιγότερο από το αέριο.
Ο κίνδυνος ενός ακριβού χειμώνα παραμένει. Το ερώτημα είναι εάν οι σημερινές τιμές αποτυπώνουν τη στενότητα της αγοράς ή προεξοφλούν ένα δυσμενέστερο σενάριο από εκείνο που δικαιολογούν τα θεμελιώδη μεγέθη.
Πάνω από τα 90 ευρώ το TTF
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα ολλανδικά προθεσμιακά συμβόλαια φυσικού αερίου, που αποτελούν το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς, ενισχύθηκαν έως 2,4%, στα 90,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Στις 13:59 στο Άμστερνταμ, δηλαδή στις 14:59 ώρα Ελλάδας, το συμβόλαιο του επόμενου μήνα διαπραγματευόταν στα 89,96 ευρώ, με άνοδο 2,2%.
Η πίεση μεταφέρεται και στην ηλεκτρική ενέργεια: το γερμανικό συμβόλαιο παράδοσης επόμενου έτους έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2023.
Οι τιμές του αερίου παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα του 2022, όταν είχαν ξεπεράσει προσωρινά τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η επίμονη άνοδος, όμως, αυξάνει το κόστος για καταναλωτές και βιομηχανία, ενώ οι κυβερνήσεις διαθέτουν στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια για νέες επιδοτήσεις, φορολογικές μειώσεις ή πλαφόν.
Οι αποθήκες και ο ανταγωνισμός με την Ασία
Η ευρωπαϊκή αγορά εισέρχεται στον χειμώνα με τις αποθήκες περίπου 75% γεμάτες, στο χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή στα στοιχεία που ξεκινούν το 2009, σύμφωνα με το Bloomberg. Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής, η πληρότητα βρίσκεται λίγο πάνω από το 61%.
Ο ήπιος καιρός του Οκτωβρίου έχει επιτρέψει ταχύτερη από τη συνηθισμένη αναπλήρωση αποθεμάτων. Μια παρατεταμένη ψυχρή περίοδος, ωστόσο, θα αύξανε τις ανάγκες για άμεσες αγορές.
Η Ευρώπη θα πρέπει παράλληλα να ανταγωνιστεί την Ασία για διαθέσιμα φορτία LNG. Οι ασιατικές τιμές έχουν επίσης ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, ενώ οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο εξακολουθούν να διαταράσσονται από τον πόλεμο.
Οι εντεινόμενες επιθέσεις σε πλοία μεταφοράς πετρελαίου και αερίου επιβαρύνουν την αβεβαιότητα. Οι αναλυτές της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ και Τζο ΝτεΛόρα, προειδοποιούν ότι περαιτέρω γεωπολιτική επιδείνωση μπορεί να οδηγήσει σε νέες βραχυπρόθεσμες ανατιμήσεις.
Το 20% δεν περιγράφει ολόκληρη την αγορά
Η ανάλυση των Financial Times ξεκινά από μια κρίσιμη διάκριση: η απώλεια LNG από τον Κόλπο δεν ισοδυναμεί με αντίστοιχη απώλεια της συνολικής παγκόσμιας προσφοράς φυσικού αερίου.
Το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιπροσώπευαν το 2025 περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Οι εξαγωγές τους, όμως, αντιστοιχούσαν μόλις στο 3% της συνολικής προσφοράς φυσικού αερίου, η οποία περιλαμβάνει και τις τεράστιες ποσότητες που μεταφέρονται μέσω αγωγών ή καταναλώνονται στις χώρες παραγωγής.
Επιπλέον, άλλοι παραγωγοί έχουν αυξήσει τις εξαγωγές τους. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που επικαλούνται οι FT, από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο οι αυξήσεις αυτές αντιστάθμισαν τα τρία τέταρτα της χαμένης προσφοράς από το Κατάρ και τα Εμιράτα.
Έτσι, η παγκόσμια προσφορά LNG το καλοκαίρι ήταν περίπου 4% χαμηλότερη από το 2025.
Κατά την ανάλυση, η έκταση της πραγματικής μείωσης της προσφοράς δημιουργεί ερωτήματα για τη διατηρησιμότητα ενός τριπλασιασμού των ευρωπαϊκών τιμών.
Η Ευρώπη καταναλώνει λιγότερο αέριο
Το δεύτερο επιχείρημα αφορά τη ζήτηση. Στο δωδεκάμηνο έως τον Ιανουάριο του 2023, η ευρωπαϊκή κατανάλωση φυσικού αερίου είχε μειωθεί κατά 16% σε ετήσια βάση, σε μια περίοδο κατά την οποία η μέση χονδρεμπορική τιμή είχε διπλασιαστεί.
Ακόμη σημαντικότερο, η κατανάλωση δεν επέστρεψε στα προηγούμενα επίπεδα όταν οι τιμές υποχώρησαν.
Μέρος της μείωσης συνδέεται με την απώλεια βιομηχανικής παραγωγικής δυναμικότητας. Σύμφωνα με τους FT, όμως, το μεγαλύτερο μέρος αντανακλά βελτιώσεις ενεργειακής αποδοτικότητας, εγκατάσταση εναλλακτικών τεχνολογιών, όπως οι αντλίες θερμότητας, και αύξηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει τον νέο ενεργειακό κλυδωνισμό με μικρότερες ανάγκες σε αέριο.
Γιατί το ποσοστό πληρότητας δεν αρκεί
Η χαμηλή πληρότητα των αποθηκών αποτελεί πραγματικό πρόβλημα. Οι FT υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι χρειάζεται να εξετάζεται σε σχέση με τη σημερινή κατανάλωση.
Η πληρότητα κοντά στο 75% συγκρίνεται με 98% το 2023 και μέσο όρο περίπου 90% στα μέσα Οκτωβρίου την περίοδο 2011–2025. Η σύγκριση αυτή δείχνει μεγάλη υστέρηση. Εάν όμως τα αποθέματα μετρηθούν ως ημέρες κατανάλωσης, που μπορούν να καλύψουν, η εικόνα βελτιώνεται. Με τη ζήτηση χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα, οι εναλλακτικοί υπολογισμοί της ανάλυσης τοποθετούν την ευρωπαϊκή κάλυψη κοντά στον ιστορικό εποχικό μέσο όρο.
Αυτό δεν εξαλείφει τον κίνδυνο ενός βαριού χειμώνα. Δείχνει ότι το ίδιο ποσοστό πληρότητας έχει διαφορετική σημασία σε μια οικονομία που καταναλώνει λιγότερο αέριο.
Μικρότερη εξάρτηση του ρεύματος από το αέριο
Υπάρχει επίσης μια σημαντική διαφορά από το 2022 στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Τότε, οι εκτεταμένες διακοπές λειτουργίας γαλλικών πυρηνικών μονάδων και η ισχυρή επιρροή του αερίου στη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος ενίσχυαν την κρίση. Σήμερα, σύμφωνα με τους FT, η εξάρτηση έχει περιοριστεί. Στην Ισπανία, το φυσικό αέριο καθόριζε παλαιότερα την τιμή ηλεκτρισμού περίπου στο 80% του χρόνου. Πλέον το ποσοστό έχει υποχωρήσει στο 20%.
Μείωση καταγράφεται και στη Γαλλία και στη Γερμανία, ενώ η Ιταλία παραμένει περισσότερο εξαρτημένη. Συνεπώς, η ανατίμηση του αερίου εξακολουθεί να επηρεάζει το ρεύμα, αλλά η ένταση της μετάδοσης διαφέρει μεταξύ χωρών.
Η νέα προσφορά LNG αλλάζει τον ορίζοντα
Το ισχυρότερο επιχείρημα για αποκλιμάκωση σε βάθος χρόνου είναι η αναμενόμενη αύξηση της προσφοράς LNG από τις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό.
Οι FT αναφέρουν ότι οι νέες αμερικανικές εγκαταστάσεις υγροποίησης που έχουν εγκριθεί και βρίσκονται υπό κατασκευή θα μπορούσαν, έως το τέλος του 2027, να προσφέρουν ποσότητες αντίστοιχες με το 30% της ετήσιας ευρωπαϊκής κατανάλωσης.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η αύξηση των παγκόσμιων εξαγωγών LNG έως το 2030 θα αντιστοιχεί στο 88% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης. Οι ποσότητες αυτές προορίζονται για την παγκόσμια αγορά και δεν αναμένεται να κατευθυνθούν όλες στην Ευρώπη. Διευρύνουν, όμως, τις διαθέσιμες επιλογές προμήθειας.
Για τον φετινό χειμώνα, ο καιρός και ο πόλεμος παραμένουν καθοριστικοί. Σε μεγαλύτερο ορίζοντα, η χαμηλότερη ευρωπαϊκή ζήτηση και η νέα παραγωγική δυναμικότητα στηρίζουν την εκτίμηση πως οι σημερινές υψηλές τιμές δύσκολα θα διατηρηθούν όταν η πρόσθετη προσφορά φθάσει στην αγορά.
Και το πετρέλαιο στα ύψη
Την ίδια ώρα σε ράλι επιδίδονται και οι τιμές του πετρελαίου. Το μπρεντ ξεπέρασε και σήμερα τα 111 δολάρια το βαρέλι, κινούμενο στα υψηλότερα επίπεδα των πέντε τελευταίων μηνών.
Το συμβόλαιο παράδοσης Δεκεμβρίου ενισχύεται κατά 1,94%, στα 111,67 δολάρια το βαρέλι, με το βλέμμα να παραμένει στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την Kpler, τουλάχιστον 18 πλοία έχουν δεχθεί πυρά τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν την Τρίτη ότι δύο πετρελαιοφόρα τυλίχθηκαν στις φλόγες αφού προσέκρουσαν σε νάρκες που είχε τοποθετήσει η ναυτική τους μονάδα. Η άνοδος του αργού προσθέτει πίεση στο κόστος μεταφορών και παραγωγής, την ώρα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη ακριβότερο φυσικό αέριο, δυσκολεύοντας περαιτέρω την προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Πηγή: naftemporiki.gr
