Η προειδοποίηση ήρθε από τα πλέον απρόσμενα χείλη: τους ίδιους τους επικεφαλής της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εκκλήσεις για επιβράδυνση της ανάπτυξης των ισχυρότερων μοντέλων πυροδότησαν παγκόσμιο σφυροκόπημα στις μετοχές του κλάδου, ανοίγοντας μια συζήτηση που ξεπερνά κατά πολύ τα χρηματιστηριακά ταμπλό: Ποιος ελέγχει πλέον την AI και πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί από μοχλό ανάπτυξης σε όπλο;
Η τεχνητή νοημοσύνη έφτασε να αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους στηρίχθηκε η εντυπωσιακή άνοδος των διεθνών αγορών τα τελευταία χρόνια. Τη Δευτέρα, όμως, το οικοδόμημα κλονίστηκε, καθώς οι μετοχές που συνδέονται με την AI βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα κύμα μαζικών ρευστοποιήσεων από τη Wall Street έως την Ευρώπη και την Ασία.
Αφορμή αποτέλεσαν οι παρεμβάσεις των ισχυρότερων ανθρώπων του κλάδου. Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, κάλεσε τις εταιρείες να χαμηλώσουν ταχύτητα στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων των μοντέλων, προκειμένου να κερδηθεί χρόνος για την αντιμετώπιση των κινδύνων. Με την εκτίμησή του συμφώνησαν τόσο ο επικεφαλής της xAI, Ίλον Μασκ, όσο και ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν.
Η παρέμβαση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο βάρος όταν ο Άλτμαν ανακοίνωσε ότι η OpenAI δεν θα προχωρήσει φέτος στην αρχική δημόσια προσφορά της, επικαλούμενος ανησυχίες για την ασφάλεια. Ήταν ένα μήνυμα που οι επενδυτές δύσκολα μπορούσαν να αγνοήσουν: εάν οι ίδιοι οι αρχιτέκτονες της τεχνολογίας ζητούν χρόνο, τότε το σενάριο της αδιάκοπης και ανεμπόδιστης ανάπτυξης παύει να θεωρείται δεδομένο.
Βαριές απώλειες από τη Wall Street έως την Ασία
Ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq 100 υποχώρησε κατά 1,2%, αγγίζοντας χαμηλό έξι εβδομάδων, ενώ ο δείκτης ημιαγωγών της Φιλαδέλφειας κατέγραψε πτώση άνω του 5%. Η Nvidia έχασε 3,6%, η AMD 5,6% και η Micron 6%, ενώ οι Lam Research και Applied Materials σημείωσαν απώλειες περίπου 6%.
Οι πιέσεις δεν περιορίστηκαν στους κατασκευαστές μικροκυκλωμάτων. Η Bloom Energy υποχώρησε 6,8% και η GE Vernova 7,4%, καθώς οι επενδυτές επανεξέτασαν συνολικά τις αποτιμήσεις εταιρειών που αναμένεται να ωφεληθούν από τη δημιουργία των τεράστιων ενεργειακών και υπολογιστικών υποδομών της AI.
Στην Ευρώπη, ο τεχνολογικός κλάδος έχασε περίπου 2,2%, με την ASML να βυθίζεται κατά 5,9% και τις Infineon και Siemens Energy να δέχονται ισχυρές πιέσεις. Στην Ασία, η SoftBank σημείωσε ενδοσυνεδριακές απώλειες έως 13,2%, ενώ πτωτικά κινήθηκαν η TSMC και η SK Hynix.
Η αναταραχή αγγίζει μια αγορά στην οποία έχουν διοχετευθεί εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, συχνά με αυξημένη χρήση δανεισμού και περίπλοκες συμφωνίες χρηματοδότησης μεταξύ εταιρειών του ίδιου οικοσυστήματος. Με τις αποδόσεις των ομολόγων να βρίσκονται σε πολυετή υψηλά, κάθε αμφιβολία για την απόδοση αυτών των επενδύσεων αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα.
Όταν η AI περνά από το εργαστήριο στο πεδίο μάχης
Οι φόβοι δεν περιορίζονται σε υποθετικά σενάρια. Έκθεση της Anthropic περιέγραψε σειρά περιστατικών κατά τα οποία τα μοντέλα Claude φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν για στρατιωτικές εφαρμογές, κυβερνοεπιθέσεις, παρακολούθηση και απάτες.
Σύμφωνα με την εταιρεία, φορέας με έδρα την Κίνα χρησιμοποίησε το Claude για την ανάπτυξη λογισμικού ηλεκτρονικού πολέμου και καταστολής αεράμυνας, το οποίο περιλάμβανε προσομοιώσεις για 12 στόχους στην Ταϊβάν. Άλλος χρήστης φέρεται να αξιοποίησε το μοντέλο για τη σύνταξη τεχνικής πρότασης άνω των 200 σελίδων σχετικά με σύστημα αντιμετώπισης τορπιλών για το κινεζικό Πολεμικό Ναυτικό.
Στη βόρεια Υεμένη, ομάδα φέρεται να ζήτησε τη συνδρομή της AI για την ανάπτυξη λογισμικού κατευθυνόμενων πυραύλων, μεταξύ των οποίων σχέδιο βαλλιστικού πυραύλου με εμβέλεια άνω των 2.000 χιλιομέτρων. Η Anthropic διευκρίνισε ότι δεν διαθέτει στοιχεία πως δημιουργήθηκε λειτουργικό όπλο, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι οι δικλίδες ασφαλείας απέκλεισαν πολλά, αλλά όχι όλα, τα αιτήματα.
Παράλληλα, πιθανοί Ρώσοι χειριστές χρησιμοποίησαν το μοντέλο για την ανάπτυξη λογισμικού αυτόνομου σμήνους επιθετικών drones, ενώ κινεζόφωνοι χρήστες φέρεται να πραγματοποίησαν κυβερνοεπιχειρήσεις εναντίον περίπου 50 οργανισμών. Σε άλλη περίπτωση, παράγοντας που συνδεόταν με το Ιράν αξιοποίησε την AI για τη συλλογή πληροφοριών και την κατάρτιση προτάσεων στόχευσης εναντίον αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
Η έκθεση περιλαμβάνει ακόμη απόπειρες βιολογικής έρευνας υψηλού κινδύνου, παρακολούθηση πολιτικών προσώπων, μειονοτήτων και ακτιβιστών, καθώς και επιχείρηση με περισσότερες από 20 εφαρμογές γνωριμιών και 4.700 τεχνητά προφίλ, τα οποία αλληλεπίδρασαν με τουλάχιστον 25.000 χρήστες. Πρόκειται για ισχυρισμούς της Anthropic, αρκετές από τις πλευρές που κατονομάζονται δεν σχολίασαν, ενώ το Πεκίνο δήλωσε ότι δεν γνώριζε την έκθεση και απέρριψε όσα χαρακτήρισε διαστρέβλωση των γεγονότων. Reuters
Ο Τραμπ βλέπει «νοσηρή συνωμοσία»
Στον αντίποδα των προειδοποιήσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ υποβάθμισε τις ανησυχίες και υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη τα αναγκαία ρυθμιστικά και ποινικά εργαλεία για να ελέγξουν τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «νοσηρή συνωμοσία» εναντίον της AI και των κέντρων δεδομένων, εκτιμώντας ότι μοναδική ωφελημένη από την αμφισβήτηση της τεχνολογίας θα ήταν η Κίνα. Κατά τον ίδιο, η αποτελεσματικότερη εγγύηση ασφαλείας είναι η ύπαρξη μιας ισχυρής και έξυπνης πολιτικής ηγεσίας.
Η αντίδραση του Τραμπ αποτυπώνει το βαθύτερο δίλημμα που υπάρχει τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Πεκίνο. Μια επιβράδυνση θα μπορούσε να περιορίσει ορισμένους κινδύνους, ταυτόχρονα όμως ενδέχεται να παραχωρήσει έδαφος στις ανταγωνιστικές εταιρείες. Οι κινεζικές πάντως έχουν ούτως ή άλλως το πάνω χέρι για την ώρα μιας και προσφέρουν φθηνότερα μοντέλα, όπως τα Kimi, Qwen και το DeepSeek. Η AI έχει πλέον μετατραπεί σε πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, όπου κανείς δεν θέλει να πατήσει πρώτος το φρένο όσο ο αντίπαλος συνεχίζει να επιταχύνει.
Η Κίνα προετοιμάζεται για «απώλεια ελέγχου»
Το Πεκίνο, αν και απορρίπτει τις αμερικανικές αιτιάσεις, έχει ήδη εντάξει τον κίνδυνο απώλειας του ανθρώπινου ελέγχου στα επίσημα πλαίσια ασφαλείας του. Από το 2024, οι κινεζικές αρχές εξετάζουν σενάρια στα οποία μελλοντικά συστήματα AI θα μπορούσαν να αποκτούν αυτόνομα πόρους, να αναπαράγονται και να επιδιώκουν μεγαλύτερη ισχύ.
Το επικαιροποιημένο πλαίσιο του 2025 προχώρησε ακόμη περισσότερο, αναφερόμενο στο ενδεχόμενο μιας ξαφνικής και απρόβλεπτα μεγάλης «έκρηξης» νοημοσύνης. Ο Σι Τζινπίνγκ έχει τοποθετήσει την παραμονή της τεχνολογίας υπό ανθρώπινο έλεγχο στο επίκεντρο της κινεζικής πολιτικής, ενώ νέες κατευθυντήριες γραμμές απαιτούν από τους κατασκευαστές αυτόνομων ψηφιακών βοηθών να μπορούν να εντοπίζουν, να διακόπτουν και να διορθώνουν προβληματικές συμπεριφορές.
Η Ευρώπη φοβάται ότι θα μείνει με τον λογαριασμό
Ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα βρίσκεται η Ευρώπη, η οποία καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην ασφάλεια και στην τεχνολογική εξάρτηση. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε ότι η ήπειρος αντιμετωπίζει έναν πρωτοφανή κίνδυνο αποκλεισμού από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς χρησιμοποιεί κυρίως τεχνολογία και υποδομές που εισάγονται από τις ΗΠΑ.
Η προειδοποίηση αφορά κάθε ευρωπαϊκή οικονομία, επομένως και την Ελλάδα, καθώς η AI αναμένεται να ενσωματωθεί στη φορολογική διοίκηση, στις τράπεζες, στις μεταφορές, στα νοσοκομεία και στους συνοριακούς ελέγχους. Μια διακοπή πρόσβασης ή μια μονομερής αλλαγή των όρων χρήσης θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα ολόκληρους τομείς του Δημοσίου και της οικονομίας.
Κατά τη Λαγκάρντ, η λύση περνά από τη δημιουργία ευρωπαϊκής υπολογιστικής ισχύος, κέντρων δεδομένων και επαρκώς ισχυρών ευρωπαϊκών μοντέλων. Η Ευρώπη διαθέτει ήδη λιγότερες υποδομές από όσες χρειάζεται και, εάν δεν αλλάξει πορεία, το σχετικό έλλειμμα προβλέπεται να υπερεξαπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία.
Η γρήγορη υιοθέτηση της AI θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγικότητα έως και 4% σε ορίζοντα δεκαετίας. Την ίδια στιγμή, όμως, τα ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν σημαντική έκθεση στις αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές, γεγονός που σημαίνει ότι μια βαθύτερη διόρθωση θα μπορούσε να περάσει από τα χρηματιστήρια στις αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων πολιτών.
Φούσκα, διόρθωση ή αλλαγή εποχής;
Δεν θεωρούν όλοι ότι η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται μπροστά σε μια υπαρξιακή κρίση. Ο Μάικλ Μπέρι, γνωστός για το στοίχημά του εναντίον της αμερικανικής στεγαστικής αγοράς πριν από την κρίση του 2008, χαρακτήρισε τις προειδοποιήσεις υπερβολικές και υποστήριξε ότι ενδεχομένως χρησιμοποιούνται ως κάλυψη για την πραγματική επιβράδυνση της ανάπτυξης του κλάδου.
Οι αριθμοί των επενδύσεων, άλλωστε, δεν παραπέμπουν ακόμη σε υποχώρηση. Οι δαπάνες για την AI εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν το αστρονομικό ποσό των 1,3 τρισ. δολαρίων έως το 2027, ενώ η Anthropic εξακολουθεί να προετοιμάζει τη δική της χρηματιστηριακή εισαγωγή, με τη Nvidia να εξετάζεται ως βασικός επενδυτής.
Πηγή: imerisia.gr
